Okwu Nka


Ọ bụ Kpakpando ka ígwē jiri bụrụ sọ mma, ilu jiri bụrụ mmanụ Igbo ji eri okwu. Ọ bụrụ na a tapiachaa okwu Igbo ma ilu adighị na ya, mara na ọ kapịaghị ọnụ, ọ dị ka ebe a kọrọ akụkọ ifo ma a kọnyeghị ḿbè, mara na ihe mere na be ụmụanụmanụ. Nke ọzọ bụ nzaraonwe. Mgbe ụfọdụ Igbo na-eji ajụjụ were na-ekwupụta ebumnuche ha. Ọ bụ okwu nka nke na-enweghị ázị̀zá ka ọ bụ, dịka aha ya siri dị, ‘nzara onwe’. Agwụgwa bụ nke anyị maara dịka gwam,gwam,gwam. Ọ bụ a jụọ, a zaa ka ọ bụ, ma ázị̀zá ya na-adị mkpirisi. Akpalaokwu sokwa n’okwu amamihe ndị Igbo. Ọ dị ka aha ya siri dị, ọ bụ akpa ala okwu ka ọ bụ. Igbo na-eji ya akọwa ihe ha achọghị ịkpọ aha. Okwu nka na-egosị ụdịrị nka ndị Igbo dị, bido na okwu ọnụ wee ruo na omume ha.

Ilu Igbo

  • Ọ na-abụ a tụọrọ ọmara ọ mara, a tụọrọ ofeke o fenye isi n’ohịa.
  • Atụrụ si na a kụrụ egwu bata n’ama nna ya, ya amaghị agba, ya awuliwe elu.
  • Eroagada sị na nwata gbochiere ya ịrahụ ụra ehihie, ya egbochiere ya ị ga ebe ọ na-aga.
  • Ọ bụ aka weta, aka weta ka akpa ji eju.
  • Ọ bụ ka a hụtachaa ka mgbọ ji atụ enwe n’ísí.
  • Igbo sị na ọkụkọ nyụọ ahụrụ, ala achụwa ya.
  • Onye añụla anya mkpọ ma ọ bụrụ na ìsì alaghị.
  • Agadi nwanyị daa ada ugboro abụọ, a gụọ ihe o bu n’ụkpa ọnụ.
  • Ihe na-agụ nyanyị dị ime na-agụkwa onye tụwara ya.
  • E lelịa nwa ite, ọ gbọnyụọ ọkụ.
  • Aha onye na-achọje ya.
  • Nnụnụ tụọ nkwe, a mara n’osisi ọ ga-ebe.
  • Ísí kote ebu, ọ gbakasịa ya.
  • Onye gara oru ka ázụ̀ na-eju akpa.
  • Onye chọkata ihe ukwu, ọ hụ agba enyi.
  • Ihe e mere ebule dị atụrụ iwe.
  • Nwata tụtụkata ihe ntụtụ, ihe ntụtụ atụtụrụ ya.
  • A mụchie anya gbuo ewu dị ime, anụ eju ụkpa.
  • E mee nwata ka e mere ibe ya, obi adị ya mma.
  • Onye kpụ igu ka ewu na-eso.
  • Wee dịrị gawazie (wdgz.)

Nzaraonwe

  • A an-ajụ egbe ma ọ na-ebu ọkụkọ?
  • A na-agwa ochi ntị n’agha esu?
  • Oti ọkpọ ọ na-eti isi akwụ?
  • A na-ebu ala ebu?
  • Ikuku ọ na-ama n’ọnya?
  • Anya ọ na-ahụ ugo kwa ụbọchị?
  • Udele ọ bụ anụ oriri?
  • A na-ajụ afere na nkwuchi?
  • Akwa ọkụkọ ọ na-etiwa akị?
  • Nwata ọ na-ebu nna ya ụzọ amụta diọkpara?
  • Onye ajụjụ ọ na-efu ụzọ?

Agwụgwa

Gwa m gwa m gwa m

  • Gwa m o nwere uru e nweghị ọkpụkpụ? → JI
  • Gwa m okorobịa ọma nchiche tabiri imi?
  • Gwa m akụ nwata na-agba ya anya mmiri?
  • Gwa m mbá na-aga kpudo ihu n’ala?
  • Gwa m agbọghọbịa ubi ji?
  • Gwa m nwagbọghọbịa ara anọ?
  • Gwa m ode uri ekpo ekpo?
  • Gwa m agbọghọbịa otu ntụ ime?
  • Gwa m ihe kpatara ézè jiri taa mkpụrụ nsị ewu?
  • Gwa m agbọghọ toro n’afọ laa n’afọ?
  • Gwa m zịm na warịị?
  • Gwa m ụmụnne abụọ ihu obodobo, ihu obodobo?

Akpalaokwu

  • Ọ dị isi ka mkpi.
  • Ọ bụ ḿmà ihu abụọ.
  • Anya adịghị ya ḿmā.
  • Ọ bụ onye oke agba n’ala nna ya.
  • Ọ na-eme aka abụọ.
  • O nwere ume apịa.
  • Onye ọnụ ọjọọ.
  • Obi dị ya n’àzụ́.
  • Nkịta anaghị eri nsị ya.
  • Ọnụ dị ya nkọ.
  • Mmiri sụrụ ha akwụ.
  • Anya ruru nwata ahụ ala
  • Ọ na-acha ka ugo